De Bende van Nijvel: de CIA’s greatest hit

mei 22, 2006 in Internationale Politiek

Brussel, 22 mei 2006

Tussen 1982 en 1985 maakte de Bende van Nijvel 28 slachtoffers bij een serie gewelddadige overvallen op grootwarenhuizen. De overvallen gingen duidelijk niet om geld, maar om de socio-politieke impakt van ‘zinloze’ terreur. Uit onderzoek blijkt dat de golf van geweld deel uitmaakte van een Amerikaanse geopolitieke strategie.

Oorsprong

Na WOII werden door het Amerikaanse CIA (Central Intelligence Agency) zogenaamde stay behind groepen op poten gezet, die onder paraplu van de NATO communistische/linkse bewegingen moesten counteren indien deze te veel invloed zouden krijgen, en moesten waken over de Amerikaanse invloed in Europa. Deze stay behind-groepen werden opgericht in de Scandinavische landen, in Griekenland en Italië, in Duitsland, en gezien zijn pivotale rol op het Europees vasteland kon ook België niet achterblijven. De Europese groepen kregen de Italiaanse naam Gladio of ‘zwaard’.

Slechts weinigen binnen de Belgische regering waren van het bestaan van de Gladio-netwerken in België op de hoogte. De geheimhouding werd absoluut binnen eigen kring gehouden. Eerste Minister Wilfried Martens tijdens een persconferentie op 9/10/1990:

“Ik ben al elf jaar premier, maar ik wist hoegenaamd niets van het bestaan in ons land van zo’n geheim netwerk.”

Toenmalig Defensieminister Guy Coëme voegt eraan toe:

“Natuurlijk is het abnormaal dat ik bij mijn ambtsaanvaarding niet ben ingelicht over dit netwerk. De Koude Oorlog is al lang voorbij en de recente gebeurtenissen in de landen van het Oostblok tonen overduidelijk aan dat zo’n geheim netwerk volkomen achterhaald is. Het is een anachronisme dat best kan worden opgedoekt.”

Het Agalev-parlementslid Hugo Van Dienderen voelt nattigheid:

“Dat geheime netwerk deed meer dan zich voorbereiden op de strijd tegen een communistische bezetter. (…) Medewerkers ervan probeerden de vredesbeweging te infiltreren. Bepaalde Amerikaanse groepen zochten toen contact met hen. (…) Een voormalige directeur van de CIA laat er geen twijfel over bestaan dat hun inlichtingendiensten aan de basis liggen van de netwerken.”

Zoveel werd inderdaad toegegeven door William Colby, ex-directeur van de CIA, in zijn autiobiografie.

Het bestaan van de Gladio-groep wordt bovendien in dezelfde periode erkend door de Italiaanse regeringsleider Giulio Andreotti. Deze geeft toe dat de militaire diensten van de NATO dergelijke operaties al lange tijd in stand hielden, en dat deze groepen zich lieten financieren door de CIA.

Strategie

Doorheen de praktische resultaten van de Gladio-netwerken voltrekt zich een lang spoor van zinloos bloedvergieten, dat enkel bij hoofde van de wereldvreemde en gevoelloze Amerikaanse veiligheidsdiensten een vlaag van legitimiteit kan bezitten. Zo valt in het rapport van de Italiaanse geheime diensten over Gladio te lezen:

“De reactie moet op twee parallelle methoden berusten: de psychologische actie en terrorisme. Zo’n reactie wordt gedefiniëerd als de contra-revolutionaire oorlog.”

In 1968 wordt op Sardinië een NATO-basis ingericht, in de Marrargiukaap, waar de eerste groepen anti-communistische agenten tijdens het komende jaar worden opgeleid. Ze worden gedrilld in propaganda, desinformatie, guerillatechnieken en sabotagedaden. De handtekening van de CIA is duidelijk. In de zalen van het trainingscentrum hangen borden met de leuze ‘Ik dien de vrijheid in stilte’. Er wordt geschat dat er op zes jaar tijd niet minder dan 4000 Europese agenten hun opleiding voltooien. In de Italiaanse onderzoekscommissie naar terrorisme zal later het bestaan van de basis erkend worden, en zal een document opduiken van het Amerikaanse Department of Defense uit 1970, ondertekend door Generaal Westmoreland, stafchef van het Amerikaanse leger, dat de precieze Gladio-strategie beschrijft. De strategie bestaat erin van via nationale veiligheidsdiensten zowel acties van extreem-linkse als van extreem-rechtse groepen op poten te zetten, teneinde de publieke opinie duidelijk te maken dat de communistische ideologie enkel met militaire middelen kan gecounterd worden. In het document staan de volgende aanbevelingen:

“In tal van landen hebben de superieuren de conservatieve strekking, omwille van hun familiale afkomst of omwille van hun opvoeding. Daardoor zijn ze bijzonder ontvankelijk voor de antirevolutionaire doctrine. De geheime diensten van het Amerikaanse leger moeten over de middelen beschikken om speciale operaties te starten die de regering en de publieke opinie overtuigen van de noodzaak tot actie. Ze moeten trachten de opstandige milieus te infiltreren en met de meest extreme elementen speciale acties op te zetten.”

De paranoïa van de Amerikanen is te snijden, want in het geval dat de Europese regeringen het communistische gevaar niet erkennen,

“moeten de groepen tot de actie overgaan op een al dan niet gewelddadige manier, naargelang het geval.”

Tenslotte staat er:

“Indien de infiltratie in de revolutionaire kringen niet geslaagd is, kan de manipulatie van extreem-linkse organisaties het vooropgestelde doel toch verzilveren.”

Het Italië van 1969 zou een perfect voorbeeld voor de komende terreur in België worden. In de loop van dat jaar wordt Italië door maar liefst 145 aanslagen geteisterd. Onschuldigen verliezen het leven bij hopen. De SID (Servizio Informazione Difesa) jaagt jarenlang achter linkse en anarchistische rebellen om de aanslagen op te helderen. Tevergeefs. Uiteindelijk volgen onderzoekers de extreem-rechtse piste, hetgeen in 1974 tot beschuldigingen leidt aan het adres van de directeur van de staatsveiligheid zelf, generaal Miceli.

Vervolgens verschijnt, netjes volgens het Amerikaanse draaiboek, de bloedige episode van de extreem-linkse terreur onder naam van de Rode Brigaden (een zelfde clichéterm als de Cellulles Communistes Combattantes). Hun politieke moord op de progressieveling Aldo Moro in 1978 is verbazend. Sommige rechters verdenken openlijk betrokkenheid van de Italiaanse staatsveiligheid in de aanslagen. Verder wordt bij bomontploffingen vastgesteld dat explosieven worden gebruikt die enkel in militaire milieus voorkomen. Dat wordt ook bevestigd door berouwvolle insiders. Generaal Maletti, die hoofd was van de Italiaanse contra-spionage tussen 1971 en 1975, laat er in maart 2001 in een interview met de Britse krant The Guardian geen twijfels over bestaan:

“Those explosives may have been obtained with the help of members of the US intelligence community, an indication that the Americans had gone beyond the infiltration and monitoring of extremist groups to instigating acts of violence. The CIA, following the directives of its government, wanted to create an Italian nationalism capable of halting what it saw as a slide to the left and, for this purpose, it may have made use of rightwing terrorism. (…) I believe this is what happened in other countries as well. Italy must clarify the mysteries of that time if it is to recover its national dignity and sovereignty. Among the larger western European countries, Italy has been dealt with as a sort of protectorate. I am ashamed to think that we are still subject to special supervision.”

Kortom, de hele terreurgolf die Italië overspoelt past perfect in het Gladio-draaiboek. Dat er een band is tussen de Italiaanse terreur en de CIA, zoals generaal Maletti aangeeft, stond al eerder bekend. In 1976 vindt een Amerikaanse onderzoekscommissie over de CIA plaats, onder leiding van senator Pike. Daarin valt te lezen dat de Amerikaanse ambassade in Rome een hoge functionaris van de Italiaanse geheime diensten omkocht opdat een extreem-rechtse groep de regering kon omver werpen en vervangen door een gunstiger regime. In 1983 publiceert de Italiaanse inlichtingsdienst een studie over internationale wapenhandel. Daarin staat te lezen dat, met toestemming van Alexander Haig en Henri Kissinger (op dat ogenblik adjunct en hoofd van de Amerikaanse National Security Council), de Italiaanse staatsveiligheid in 1969 vierhonderd militaire officieren had gerecruteerd voor de zogenaamde P2-loge. Later zou Richard Brennecke, een ex-CIA agent, dat in een TV-interview bevestigen. De ex-agent kan het weten, want hij heeft zelf binnen de cel gewerkt. Brennecke voegt er aan toe dat de Amerikaanse regering maar liefst 10 miljoen dollar per maand aan de operatie uitgaf.

“We hebben de loge gebruikt (…) zodat in de jaren ‘70 het terrorisme kon uitbarsten in Italië, en in andere landen. Deze loge is nog steeds actief.”

In 1980 vielen met de bloedige bomaanslag in het treinstation van Bologna 85 slachtoffers. Het onderzoeksteam naar de aanslag formuleert, na jaren dwarsboming door de staatsveiligheid, pas in 1986 zijn conclusie: dat in Italië een private structuur bestaat van militairen en gelijkgestemde burgers met als doel in te werken op de democratie via ondemocratische middelen. De groep bedient zich onder meer van terreur via neofascistische organisaties.

“Het is een soort onzichtbare regering, waarin de loge P2, bepaalde afdelingen van de geheime diensten, de georganiseerde misdaad en het terrorisme nauw verbonden zijn,” besluiten de rechters. “Een duistere groep met extra-institutionele banden heeft jarenlang in ons land geopereerd met als doel de politieke conditionering van de democratie en de persoonlijke macht te verwerven. Om zijn doelstellingen te verwezenlijken, maakte deze groep gebruik van het terrorisme.”

Essentiëel was de getuigenis van Vincenzo Vinciguerra, een lid van de neofascistische Avanguardia Nazionale, die in 1984 letterlijk tot de onderzoekers zei:

“We moesten burgers aanvallen, gewone mensen, vrouwen, kinderen, onschuldigen, onbekenden ver van elke politieke betrokkenheid. De reden was eenvoudig: het was de bedoeling de mensen, het Italiaanse publiek, de staat, om meer veiligheid te doen vragen. Dit is de politieke logica die achter alle slachtpartijen en bomcampagnes lag die onbestraft blijven, omdat de staat zichzelf niet kan veroordelen of zichzelf verantwoordelijk verklaren voor wat gebeurd is.”

België

Op 16 augustus 1983 komt de politie van Vorst tussenbeide in een ruzie tussen ene Marcel Barbier en diens broer. Marcel staat met een revolver te zwaaien en burgers te bedreigen – iets wat niet meteen legio is in de Belgische hoofdstad. Tijdens het onderzoek treden de politieagenten binnen in Barbiers woning in de Parmastraat, en vinden daar iets verbijsterend: de agenten stoten tijdens de huiszoeking op een zak met tientallen telexberichten waarop de vermeldingen ‘NATO’ en ‘Confidential’ staan, afkomstig uit het NATO-hoofdkwartier in Evere. Wat een routineklusje had moeten zijn, leidt tot de ontdekking van één van de meest opvallende indicatoren dat de Bende van Nijvel zijn orders kreeg uit de kringen van de Amerikaanse veiligheidsdiensten.

Barbier gaf onder druk van het politieonderzoek de dag erna toe van lid te zijn van het Front de la Jeunesse, een notoire militie met diepe neonazistische overtuigingen en paramilitaire activiteiten. De van de kook gebrachte Barbier voegde er aan toe van deel uit te maken van een netwerk met machtige internationale takken, waarvan hij de naam niet wou toegeven. Het lijkt aannemelijk dat hij daarmee de NATO of de CIA bedoelde, de twee betrokken organisatorische reuzen, met de gelijkende Gladio-strategie op het menu. Marcel Barbier maakte ook deel uit van de nieuwe Westland New Post-groep, een overtuigd fascistische organisatie opgericht door Paul Latinus en Christian Smets — twee belangrijke agenten van de Staatsveiligheid. Latinus (die zichzelf in 1981 tot maarschalk van de WNP had gekroond) was tijdens zijn carrière in opdracht van de Staatsveiligheid vaak linkse en pacifistische bewegingen geïnfiltreerd, en Christian Smets (die in de WNP de rang van kolonel had) was jarenlang commissaris bij de Staatsveiligheid. Beide zijn in het Bende- en CCC-dossier hevig geïmpliceerd. De losbol Barbier gaf dat allemaal toe tijdens zijn arrestatie, de morgen na het gênante voorval met zijn broer in Vorst.

Dat de Belgische Staatsveiligheid betrokken is in de organisatie van de moordende Bende-aanslagen staat welhaast buiten kijf. Jean Bultot klapte daarover uit de biecht: toen Bultot in zijn schuiloord Paraguay werd verhoord, preciseerde hij dat sommigen van de Bendeleden bij de Staatsveiligheid behoorden. Hij voegde eraan toe — hoewel hem dat niet gevraagd werd — dat de activiteiten van de CCC hetzelfde stramien volgden. Bij zijn terugkeer in België was hij duidelijk minder rad van tong, en trok hij die verklaringen weer in. Robert Beijer, die ook bij de waarschijnlijke Bende-leden behoort, zou later onder druk van het onderzoek gelijkaardige verklaringen afleggen. Hij zei letterlijk:

“Er moet een soort organisatie bestaan onder leden van de Staatsveiligheid, de rijkswacht en de parketten. De aanslagen van de CCC maakten naar mijn idee ook deel uit van een zelfde plan. Eén van de schuilplaatsen van de CCC werd gehuurd door een broer van een lid van de Staatsveiligheid.”

Het is een goed bewaard geheim dat de CIA buitenlandse inlichichtingsdiensten onder haar paraplu tracht te brengen. Dat leidde overal ter wereld tot een ongeziene golf van bloedige operaties in Zuid-Amerika, Azie, en Afrika, maar ook in Europa. De neofascistische Gladio-netwerken zijn daarvoor aansprakelijk. Het doel is van het Europese volk ervan te overtuigen dat links niet deugt, en dat de staat meer orde en gezag nodig heeft om van de terreur gevrijwaard te bijven. Het terrorisme in Italië en België wordt door de inlichtingsdiensten steevast in de schoenen van extreem-links geschoven, terwijl het duidelijk is dat het veiligheidsapparaat er zelf verantwoordelijk is. Deze ’strategie van de spanning’, uitgedokterd door de Amerikaanse National Security Council, en uitgevoerd met een heel netwerk aan Europese handlangers, zal de geschiedenisboeken in gaan als één groot bedrog. Dat zovele mensenlevens moesten sneuvelen om Europa van communistische invloeden te vrijwaren, zal dan weer herinnerd worden als een grote schande.

———————

Ter nagedachtenis aan Hugo Gijsels (1950-2004) en Sergio Carozzo (1959-2004), onderzoeksjournalisten over de Bende van Nijvel, mede als andere dossiers over de inlichtingsdiensten. Beide onderzoekers overleden hetzelfde jaar aan een hartstilstand.

———————
Bronnen:

BBC Documentaire over Operation Gladio (1992)
Deel 1
Deel 2
Deel 3

Daniele Ganser, (PDF) Terrorism in Western Europe: An Approach to NATO’s Secret Stay-Behind Armies (pdf.), Frank Cass, London, 2004. Synopsis.

Jan Willems (ed.), Gladio, EPO, 1991.

David Hoffman, A Strategy of Tension, The Oklahoma City Bombing and the Politics of Terror, Feral House, 1998.

Mark Zepezauer, The CIA’s Greatest Hits, Operation Gladio, Odonian Press, 1994.

Jos Van der Velpen, De CCC: de staat en het terrorisme, EPO, 1988.

Terrorists ‘helped by CIA’ to stop rise of left in Italy, The Guardian, 26 maart 2001.

Het Spiegelpaleis van de Gladiatoren, Georges Timmerman, De Morgen, 14 mei 2005 (pdf.).

Gladio bronnen op Wikipedia (Engels), (Nederlands), Parallel History Project en Statewatch.

Buro Jansen & Janssen, Er zat een mol in de CCC

Walter de Bock: 11 jaar na dato, Weergave uiteenzetting van 5 september 1996 in het IISG.